2009 : Tweehonderdste verjaardag van Louis Braille, een jaar vol initiatieven!

In 2009 zou Louis Braille 200 jaar geworden zijn. Inderdaad, op 4 januari 1809 werd er een klein jongetje zoals alle anderen geboren maar hij had het ongeluk om zeer jong het zicht te verliezen. Door zijn intelligentie heeft hij echter de wereld een hulpmiddel geschonken waar men niet meer om heen kan en dat het leven van talrijke blinde personen zou veranderen: het brailleschrift. Deze uitvinding is van zo'n kapitaal belang dat in 1922, toen een groepje mensen besliste om in België een instituut op te richten voor hulp aan blinde en slechtziende personen, zij hiervoor de naam « Brailleliga » kozen. En ja, met Louis Braille als inspiratiebron voor de naam van onze vereniging, zal de Brailleliga in 2009 dan ook de initiatieven nog versterken om Louis Braille te eren en zijn geschiedenis en die van het alfabet levendig te houden.

Manneken-Pis verkleed in Louis Braille.

Eén van de meest geliefde Brusselse personages en het meeste bezocht door de toeristen, is Manneken-Pis. Zijn geschiedenis gaat terug naar de middeleeuwen en de legendes over de reden waarom hij zonder gène plast voor iedereen zijn talrijk. Ter gelegenheid van het schuttersfeest ontvangt Manneken-Pis in mei 1668 zijn eerste kostuum uit handen van Maximiliaan Emmanuel, gouverneur van de Nederlanden. Sedertdien heeft zijn garderobe zich verder uitgebreid zodat hij momenteel meer dan 800 kostuums heeft. De Stad Brussel heeft in het Broodhuis op de Grote Markt een ruimte geopend die volledig gewijd is aan zijn kledij. Ter gelegenheid van de 200ste verjaardag van Louis Braille zal de Brailleliga een kostuum aanbieden aan de Stad Brussel. Op 4 januari 2009 zal het ketje Louis heten en in zijn schooluniform de winterkoude trotseren om met zijn geleidehond voor iedereen te gaan "zwanzen" in de Stoofstraat. Zijn kostuum en zijn kleine schooltas vol brailletekst zal voortaan deel uitmaken van de collectie van de Stad Brussel. Met dank aan de kleine "Brusseleer" om zijn bewonderaars bewust te maken van de visuele handicap.

Getuigenis van de kleedsters van Louis :

Met drie gingen we de uitdaging aan om Manneken-Pis te verkleden als Louis Braille en we hebben het Brusselse spreekwoord « meerdere naaisters hebben zich de tanden stukgebeten in hun poging om het menneke te kleden » kunnen nagaan. Als u niet ziet wat er zo moeilijk aan is, probeer dan eens uw broek aan te trekken met beide voeten op de grond. Het kind beweegt al nooit (wat ook een voordeel kan zijn voor de langere pasbeurten) maar daarenboven zijn zijn twee voeten aan de grond genageld, heeft hij één hand in zijn lies en de tweede op…euh u weet wel wat? Maar zonder op te scheppen mogen we stellen dat we redelijk goede naaisters zijn en de uitdaging van het 60 cm hoge bronzen beeldje heeft onze zin voor perfectie en miniatuur aangewakkerd. Onze Louis moest gewoon perfect zijn, want na een bezoek aan het museum met de kostuums van de stad Brussel hadden we begrepen dat de concurrentie zwaar was. Ons kostuum van Louis zou moeten wedijveren met een kostuum in felle kleuren met pluimen en bont van Rwanda, met dat van een kosmonaut of met de prachtige borduursels van een djellaba in minzame tinten van Noord-Afrika… Bovendien was er niet alleen een technisch probleem, we moesten ook weten hoe we Louis konden voorstellen zodat de toeristen en de passanten zouden begrijpen wie hij was. Manneken-Pis is een kind, we gaan hem dus een studentenuniform geven. Wie school zegt, zegt boekentas en aangezien Louis blind is, heeft hij naast zijn donkere bril ook een witte stok en een mini-Labrador nodig. Bij het maken van zijn accessoires zijn wij er ons bewust van geworden dat net zoals onze Louis elke blinde persoon die op straat loopt constant zijn beide handen vol heeft, wat niet zo praktisch is om boodschappen te doen, een hand te geven bij een ontmoeting, of om in dit geval pipi te doen. Maar zoals elke blinde of slechtziende persoon trekt onze Louis zijn plan en is hij hierover allerminst beschaamd. We hebben ons goed geamuseerd met het mini-harnas, de mini-knoopjes en alle velcro en we hebben bovendien ontdekt wie de papa is van Manneken-Pis. Wij leveren in primeur een zeer belangrijke informatie: Flore (3 jaar) die vaak aan de zijde van haar oma en diens naaimachine speelt was erg onder de indruk van het principe van het beeld. Op een dag kwam ze voorbij het park vlakbij haar school en verklaarde ze voor een enorm standbeeld van Leopold II: «Oma, kijk hier, de papa van Manneken-Pis ». Komt de waarheid niet uit de kindermond?

Mariette, Anne en Agnès

Zes lichtpuntjes, een enquête naar Louis Braille.

Het boek « Zes lichtpuntjes » verscheen zopas bij Memogrames in het kader van de tweehonderdste verjaardag van Louis Braille. In partnership met de Brailleliga werd het werk, een docu-fictie van 240 pagina’s¹, geschreven door Bruno Liesen (zie kader hieronder). Het braillealfabet kan in alle talen gebruikt worden en heeft zich bovendien met succes aangepast aan de nieuwe IT-technologie en Internet. En dat alles dankzij de vindingrijkheid van een jonge, blinde kerel van nauwelijks zestien jaar oud: Louis Braille! De naam van Braille mag dan wel wereldwijd bekend zijn, toch weten we erg weinig over de man zelf en over de manier waarop zijn uitvinding tot stand is gekomen en gebruikt wordt. Bovendien is blindheid iets dat wij moeilijk of nauwelijks kunnen vatten. Hoe verloopt het dagelijkse leven van blinde mensen? Hoe werken ze? Over welke technische hulpmiddelen en communicatietechnieken beschikken ze? Om een antwoord te bieden op al deze en andere vragen heeft de auteur van dit boek historische hoofdstukken afgewisseld met ‘fictieve’ hoofdstukken die het verhaal vertellen van een jonge, blinde historica die een boek schrijft over de geschiedenis van het brailleschrift ter gelegenheid van de tweehonderdste verjaardag van Braille. Tijdens haar zoektocht raakt ze verzeild in een woelig avontuur. Het geschiedkundige gedeelte is op wetenschappelijke manier gedocumenteerd en doet het relaas van de oorsprong en de ontwikkeling van het brailleschrift. Het omvat ook portretten van enkele blinde, historische figuren die elk op hun manier een stempel hebben gedrukt op de geschiedenis. Deze docu-fictie nodigt de lezer uit om een andere kijk te werpen op blinden en slechtzienden.

¹ « Zes lichtpuntjes, een enquête naar Louis Braille », Memogrames – Brailleliga, 240 p., te koop in de boekhandel en de Brailleshop van de Brailleliga, prijs : 20 euro (ISBN : 2-930418-44-3). Het boek is ook beschikbaar in audiformaat, grootletterdruk en braille in de Bibiliotheek van de Brailleliga.

De auteur:

Bruno Liesen behaalde in 1987 zijn diploma als historicus aan de UCL. Hij is als wetenschappelijk medewerker verbonden aan de ULB waar hij werkt voor het Cédic en aan de Brailleliga (Brussel) waar hij onderzoek verricht naar de culturele aspecten van het gezichtsvermogen. Bruno Liesen heeft tal van wetenschappelijke publicaties op zijn naam staan en is tevens redactiesecretaris van het door de Brailleliga uitgegeven tijdschrift VOIR. Hij is gespecialiseerd in oude boeken en werkt als dusdanig samen met expert-boekhandelaar Eric Speeckaert.

23 februari 2009 : Lancering van een postzegel gewijd aan Louis Braille.

Op initiatief van de Brailleliga zal de Post in 2009 een postzegel uitgeven met de beeltenis van Louis Braille. Talrijke personen zullen een brief schrijven en deze zegel op hun envelop plakken, anderen zullen hem ontdekken op de briefwisseling in hun brievenbus. Briefwisseling is de overdracht van het geschrift. Een postzegel is dan ook het middel bij uitstek om het grote publiek te sensibiliseren rond de problemen waarmee blinde en slechtziende personen geconfronteerd worden wat betreft lezen en schrijven. Deze prachtige postzegel die ook grafisch de tijdsgeest van Louis Braille respecteert, toont zijn buste en vingers die braille lezen. Maar de grote bijzonderheid aan deze zegel, waardoor hij voor de filatelie een rariteit is, is dat hij een vermelding in reliëf bevat. De waarde van de zegel en de naam van Louis Braille staan in feite in braille op de postzegel. Daar het braillealfabet aangepast is aan de vingers van de lezers en men de afmeting ervan niet mag wijzigen, heeft onze postzegel nog een tweede eigenschap waardoor hij bij filatelisten in de smaak zal vallen: hij is veel groter dan de gewone zegels. Deze postzegel zal vanaf 23 februari 2009 beschikbaar zijn in de postkantoren. De postzegelverzamelaars worden zeker niet vergeten want voor hen zal er een voorverkoopdag plaatsvinden op 21 februari 2009 in de filatelieclub van Fleurus.

En nog heelwat andere initiatieven...

Er zullen in 2009 nog tal van initiatieven plaatsvinden. Zonder nu al alles te onthullen, kan u alvast noteren dat tijdens de eerste trimester de opening van het braillemuseum zal plaatsvinden op de zetel van de Brailleliga te Brussel. Het grote publiek zal er de geschiedenis van het braille van vroeger tot nu kunnen ontdekken aan de hand van een reeks collectiestukken zoals zeer oude brailleschrijfmachines, boeken in reliëf, draagbare printsystemen... Naast de uitleg en andere interactieve elementen zal er ook een deel van het museum gewijd zijn aan het gebruik van het braille in de huidige technologie. Voor de 20 km van Brussel zouden we graag een ploeg van 200 lopers op de been brengen om Louis Braille te eren. Spreek erover in uw omgeving en nodig uw vrienden en kennissen die graag lopen uit om onze Brailleligaploeg te vervoegen. Voor de scholen bereidt de Brailleliga ook een pedagogische kit voor waarmee de leerkrachten hun leerlingen het braille en zijn geniale uitvinder kunnen laten ontdekken.

Voor alle inlichtingen over een van deze projecten, kan u de Brailleliga contacteren op het nummer 02 533 32 11 of per mail : info@braille.be